Batala, the Greek Heirloom Tomato and a recipe/ Η “μπατάλα” (ντομάτα) και μια συνταγή

If you wondered ever so slightly where I spend my month-long vacation and you are imagining exotic Greek islands with deserted beaches, or trendy seaside resorts, let me burst you bubble: I was only 40 km away from Athens in a rather typical Greek seaside town called Porto Rafti.

Set around a pretty bay just 20 minutes away from Athens International Airport, Porto Rafti could have been a truly magical place, as it is blessed with natural beauty and clean seas. But, since it is Greece we are talking about, it is unfortunately full of three-story blocks of flats and many noisy cafes.

I have spent all my childhood and adolescence summers here and although I love the place, I was really snobby about it all through my 20’s, until I had a baby and realised how important it is to have good access to a sandy beach and not use a car very often (let alone spend at least 300euros on the ferry tickets to go to the islands).

The real treat of spending a summer in Porto Rafti, however is the access to perfectly fresh produce: fish, meat, veggies and fruit, wine, honey and pistachios all come from nearby. Every weekend local producers set up their stalls in Ayios Spyridonas, the main beach (only 3 mins away from the house) and as I said in my previous post I cooked some of our best meals there.

Just a short drive from P.R. is Vravrona, which is worth the effort not only for the famous temple of Artemis (closed for restorations until further notice), but also for the opportunity to buy the now almost extinct Greek heirloom tomato variety called “batala”, as well as figs (when they are in season).  “Batala” is a thin-skinned tomato, with a pink flesh and a stunning sweet-sour taste. It bruises easily and doesn’t have a long shelf life, hence its disappearance from the market stalls, but it is one of the best tomatoes I have ever tasted. 

To do this tomato justice you have to enjoy it fresh, either in a salad or in this primitive bruschetta my grandma used to make when I was a kid: take a thick slice of rustic bread, preferably a day old. Sprinkle it with a bit of water, olive oil and vinegar. Grate a tomato on top and finish with sea salt, dried oregano (preferably Greek) and some more olive oil. You can add some feta cheese if you like, but it will mask the taste of the tomatoes.

——–

Αν αναρωτηθήκατε που τελοσπάντων πέρασα αυτές τις διακοπές και φαντάζεστε ερημικά νησιά ή έστω κάτι τρέντι θα σας απογοητεύσω οικτρά. Εδώ και 30 χρόνια παραθερίζουμε στο Πόρτο Ράφτη, στο οποίο έχω περάσει τα πιο ωραία καλοκαίρια ως παιδί, αλλά το σνόμπαρα για χρόνια, μέχρι που έκανα κι εγώ παιδί και εκτίμησα την αμεσότητα με τη θάλασσα και την ευκολία στην πρόσβαση.

Είναι πραγματικά στενάχωρο πόσο άναρχα αναπτύχθηκε ένα μέρος με τέτοιο φυσικό κάλλος, αλλά τι λέω τώρα, αυτή είναι η η ιστορία όλης της Ελλάδας, το Πόρτο Ραφτη θα τη γλύτωνε; Anyway, έχουν κάνει κάποιοες προσπάθειες αναβάθμισης με την περατζάδα κλπ. και η θάλασσα είναι πραγματικά καθαρή, με άφθονο ψάρι και ζωντανό βυθό.

Αυτό που πραγματικά έχει το Πόρτο Ράφτη και παραμένει κρυμμένο μυστικό είναι η πρόσβαση σε άριστη πρώτη υλη: φρέσκα λαχανικά από τα μποστάνια της περιοχής, φρέσκο ψάρι και κρέας, μέλι, σύκα, φυστίκια από το κοντινό Μαρκόπουλο και βέβαια σταφύλια/κρασί, όλα δηλαδή τα καλούδια των Μεσογείων. Τα Σαββατοκύριακα (που έχει περισσότερο κόσμο) οι ντόπιοι παραγωγοί απλώνουν τους πάγκους τους στον Άγιο Σπυρίδωνα και πουλάνε ότι έχουν κόψει εκείνο το πρωί. Και επειδή πάω λαϊκή συχνά θα σας πω πως ότι πήρα από τους πάγκους αυτούς ήταν πραγματικά φρεσκότατο και νοστιμότατο.

Με μια μικρή δε βόλτα στη Βραυρώνα, που αξίζει να πάτε και μόνο για τον Ναό τις Αρτέμιδος (είναι κλειστός και τον επόμενο χρόνο), μπορεί να αγοράσει κανείς τις υπέροχες “μπατάλες”, τις ροζ ντομάτες με το λεπτό φλούδι και την γλυκόξινη γεύση, που είναι αληθινά γκουρμέ, αλλά και τα φημισμένα σύκα (στην εποχή τους).

Με τις μπατάλες δεν θα μαγειρέψετε, εκτός αν έχετε δική σας παραγωγή. Μπορείτε όμως να φτιάξετε σαλάτα ή “ριγανάδα” (πρωτόγονη μπρουσκέτα) που μου έκανε η γιαγιά μου όλα τα καλοκαίρια στη Πόρτο Ράφτη: παίρνουμε μια (χοντρή) φέτα χωριάτικο ψωμί, ελαφρώς μπαγιάτικο, και το βρέχουμε με λίγο νερό, λάδι και ξίδι. Τρίβουμε την ντομάτα στον τρίφτη, απλώνουμε πάνω στην φέτα το ψωμί και πασπαλίζουμε με λίγη ξερή ρίγανη καλής ποιότητας και λίγο αλάτι. Περιχύνουμε με λάδι και καταβροχθίζουμε. Αν θέλετε βάζετε και φέτα, αλλά δοκιμάστε το πρωτα σκέτο.

11 comments

  1. Δεν την ήξερα την μπατάλα, μέχρι τώρα! Φαίνεται όντως νόστιμη, “γεμάτη” ντομάτα.
    Δυστυχώς, αυτό το θέμα με τους σπόρους και τη μη επιβίωσή τους γιατί δεν “πουλάνε” όσο οι εταιρείες-πολυεθνικές κρίνουν, είναι θλιβερό για την ίδια τη γη, τη φύση, την τοπική-εθνική-παγκόσμια παραγωγή και οικονομία. Για να μη μιλήσω για τα θέματα υγείας που προκύπτουν από τη χημεία που επιβάλλει η γρήγορη, μαζική και ομοιόμορφη παραγωγή τροφίμων που μας πασάρεται καθημερινά από παντού…

    Υ.Γ.: η λιχουδιά της γιαγιάς, απλά καταπληκτική.

  2. Τι λες τώραααα…με πήγες αιώνες πίσω που το ίδιο έκανε και η γιαγιά μου!
    Υπέροχες οι μπατάλες και υπέροχη ολόκληρη η Ελλάδα μας!
    Καλημέρα σου!!!!!!!!!!!!

  3. εγω τις δοκιμασα φετος για πρωτη φορα στην Κρητη οταν μας τις εφερε ενας γειτονας φρεσκοκομμενες απο το μποστανι του! Στην αρχη δεν μου γεμισαν το ματι αλλα οταν τις δοκιμασα καταλαβα οτι εκανα λαθος! Ειναι πεντανοστιμες και μυρωδατες!Τις ετρωγα σε ντακο, σε χωριατικη και σε οτι αλλο μπορεις να φανταστεις!

  4. Έχει τύχει να βρω και στη λαϊκή τέτοιες τομάτες. Καλά προιόντα υπάρχουν αλλά δύσκολα φτάνουν σε εμάς. Όπως λέει και η Άρτεμις είναι θέμα κόστους και ευκολίας με αποτέλεσμα να γεμίζει ο τόπος με εκείνες τις πανέμορφες καλοσχηματισμένες τομάτες Κρήτης, που έχουν γεύση ωμής πατάτας.

  5. Τελικά οι τοπικές ποικιλίες είναι πάντα η σίγουρη λύση, αφού η μπατάλα είναι προσαρμοσμένη στο ξηρό και θερμό κλίμα της Ελλάδας. Φέτος δοκίμασα με heirloom/παραδοσιακές ποικιλίες από το εξωτερικό (cherokee και brandywine) αλλά δεν έβγαλαν καρπό λόγω της ελληνικής ζέστης.
    ΥΓ; Τί πάει να πει “πρωτόγονη μπρουσκέτα” ; Οι ιταλικές μπρουσκέτες είναι πιο πολιτισμένες από τις ελληνικές με λάδι, τυρί και ρίγανη ; (έχουν χαβιάρι πάνω;). Και γιατί μπρουσκέτα; Δεν έχουμε ελληνικές λέξεις για τα φαγητά; Μήπως πρέπει και τους μεζέδες και τα ορεκτικά να τα λέμε antipasti και tapas ;

  6. Καλησπέρα Ιωάννα και καλό φθινόπωρο!!! Εκπληκτικές μπατάλες -καθώς και άλλα βιολογικά λαχανικά- μπορείς να παραλάβεις στο σπίτι σου από τον φίλο μου Χαράλαμπο ο οποίος καλλιεργεί διάφορα στο κτήμα του στα μεσόγεια http://ktima.cmavrikas.gr/ .

    Αναμένουμε όλοι τις φθινοπωρινές σου ιδέες!!!

    • Δυστυχώς δεν στέλνει στην περιοχή μου! Θα τον έχω υπόψιν μου όμως αν μεγαλώσει τον κύκλο διανομής του

  7. this is a very revealing post – our thoughts on life change as we develop!

    if i could show you all the tomato varieites we grow in our gadren, i would use at least ten photos all showing a different tomato species!

    batala is also one fo the tomatos we grow – yes, it does have a lot of problems in its post-harvest quality, but it’s a very tasty tomato

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s